Accueil CCFr  >   EADC Epistolae variae
Ajouter aux favoris Imprimer cette page (nouvelle fenêtre)

Epistolae variae

Ajouter au panier ExporterFichier PDF de l'instance
Modifié le : 12/03/2026

Présentation globale de la collection

Etablissement de conservation
Médiathèque L'Apostrophe. Chartres, Eure-et-Loir Voir tous les inventaires
Tous les inventaires
Intitulé de l'instrument de recherche Catalogue général des manuscrits des bibliothèques publiques de France. Départements - Tome XI. Chartres, histoire locale
Cote Ms 1001-Ms 1340
Titre Manuscrits de la médiathèque l'Apostrophe de Chartres, 4 : histoire locale
Date XIVe - XIXe siècle
Langue Latin
Langue Français
Importance matérielle 340 manuscrits
Conditions d'accès L'accès aux collections patrimoniales est soumis à une autorisation préalable.
Conditions d'utilisation Toute publication de documents inédits doit être notifiée à l'établissement.
Citer sous la forme Médiathèque l'Apostrophe de Chartres, Ms. X, fol. Y.

Informations sur l'instrument de recherche

Auteur(s) Henri Omont, Auguste Molinier, Camille Couderc, Ernest Coyecque
Éditeur Bibliothèque nationale de France
Date de la version électronique 2022
Langue(s) de l'instrument de recherche Catalogue rédigé en Français
Description des révisions
  • 2023-2025
    • Mise à jour de l'état materiel des documents.
    • Intégration des liens vers Arca, Bibliothèque numérique de l'IRHT.
    • Mise à jour du contenu intellectuel uniquement pour les notices Ms 1007 (H. L. 39), 3 vol.; Ms 1008 (H. L. 37); Ms 1009 (H. L. 40), 39 vol.; Ms 1018 (H. L. 13); Ms 1027 (H. L. 18); Ms. 1029 (H. L. 19); Ms 1030 (H. L. 24); Ms. 1031 (H. L. 25); Ms 1032 (H. L. 26); Ms. 1033 (H. L. 28); Ms 1034 (H. L. 30); Ms. 1035 (H. L. 43); Ms 1036 (H. L. 51); Ms 1037 (H. L. 52); Ms 1038 (H. L. 54); Ms 1042 (H. L. 61); Ms 1045 (H. L. 99); Ms 1055 (H. L. 27); Ms 1056 (H. L. 29); Ms 1057 (H. L. 31); Ms 1058 (H. L. 32); Ms 1059 (H. L. 44); Ms 1060 (H. L. 49); Ms. 1061 (H. L. 50); Ms. 1064 (H. L. 59); Ms. 1071 (H. L. 62); Ms. 1074 (H. L. 81); Ms. 1075 (h. L. 82); Ms 1098 (H. L. 14); Ms 1100 (H. L. 16); Ms 1138 (H. L. 21); Ms. 1137 (H. L. 20); Ms. 1138 (H. L. 21); Ms 1140 (H. L. 56); Ms 1152 (H. L. 17); Ms 1174 (H. L. 1); Ms 1318 (H. L. 305); Ms 1320 (H. L. 307).
  • Février 2023
    • Mise à jour de l'encodage, conformément aux "Bonnes pratiques de l'EAD en Bibliothèque", et suivant le "Guide pour la mise à jour des fichiers issus de la conversion rétrospective du Catalogue général des manuscrits des bibliothèques publiques de France" (version 9, 2009).
Notes

Ps. LXXXILUC, XXIII, 43un catalogue des manuscrits des Dominicains de Chartres se trouve dans la Bibliotheca bibliothecarum de Montfaucon, t. II, p. 1364 ; un très court index de ces mêmes manuscrits a été relié dans le manuscrit latin 10393, fol. 67 bis et ter) de la Bibliothèque nationaleSaint-Jean-en-Vallée-lez-Chartres, abbaye de l'Ordre de Saint-Augustin, fondée en 1038Josaphat-lez-Chartres, abbaye de l'Ordre de Saint-Benoît, fondée en 1117
Permalien https://ccfr.bnf.fr/portailccfr/ark:/16871/005FRCGMNOV-280856201-kUc
Présentation du contenu
1029
Cote Ms 1029
Ancienne cote H. L. 19
Titre Ivo Carnotensis, Epistolae - Epistolae variae
Date Deuxième quart ou milieu du XIIe siècle
Langue Latin
Support Parchemin
Importance matérielle 157 feuillets
Réglure Longues lignes
Décoration Initiales filigranées
Dimensions 250 x 160 mm
Reliure Reliure en peau blanche
Caractéristiques matérielles et contraintes techniques Manuscrit endommagé lors du bombardement de la bibliothèque le 26 mai 1944; 146 fragments conservés.
Présentation du contenu Origine: Chartreslien.
Historique de la conservation Chapitre de la cathédrale Notre-Dame de Chartreslien.
Informations sur le traitement Notice d'Omont et alii (1890), révisée par Joanna Frońska, IRHT-CNRS (2023).
Autre(s) instrument(s) de recherche A la recherche des manuscrits de Chartres (notice)
Numérisation(s)Ce manuscrit a été numérisé, il est consultable dans Arca, Bibliothèque numérique de l'IRHT
Bibliographie Bibliographie des manuscrits de Chartres
Catalogue général des manuscrits
Description du contenu
Division :  Fol. 142v-151v Présentation du contenu : 

40 lettres ajoutées aux lettres d'Ives de Chartres par une différente main du XIIe siècle, dont 33 ont été éditées par L. Merlet dans Bibliothèque de l’École des chartes, t. XVI (1855), p. 443-417 et 3 par J. B. Souchet en 1647 dans ses commentaires à l’édition révisée des lettres d'Ives de Chartres par François Juret (cf. PL 162, 427-504). Leur ordre d’origine a été partiellement reconstruit à partir des fragments conservés du manuscrit:

Fol. 142v-143. Incipit: "L. , Dei gratia Francorum rex [Louis VI], I., Carnotensium episcopo [Ives de Chartres]..."; explicit: "...clericum nostrum in curia offerimus". Edition: PL 162, 484 (Souchet, Ad Epistolam CCIV); Merlet II.

Fol. 143-143v. Incipit: "R. humilis filius, servus, amicus, sublimi matri domine amice sue A. ...". Annotation moderne: "284". Edition: Merlet XXXIV.

Fol. 143v. Hugo Lugdunensis, Epistola XVII, Ad Ivonem Carnotensem episcopum [anno 1096]. Incipit: "H. Lugdunensis episcopus… Noverit fraternitas..."; explicit: "...captus tenebitur, dum ibi fueri". Edition: PL 157, 520.

Fol. 143v-144. Goffridus Vindocinensis, Epistola V. Incipit: "Domino ac venerabili patri suo I. ... Quam pure et sine menbro...". Annotation moderne: "286". Edition: PL 11, 502.

Fol. 144. Incipit: "Relativum relativo et avunculo, quicquid patri filius et nepos. Si dicar temere...". Edition: Merlet XIV.

Fol. 144-144v. Incipit: "F. [Foulques, sous-doyen de Chartres (vers 1113?)], G., quod amicus amico. Notandum sit..."; explicit: "...Si donnum Fulc ei ut mihi mittat balteum quem promisit." Edition: Merlet III.

Fol. 144v-145. Odo, canonicus Bellovacensis, [Epistola ad Ivonem]. Incipit: "Excellentissimo suo patri et domino I... dominus mihi transmitteret." Annotation moderne: "289". Edition: PL 162, 461 (Suchet, Ad Epistolam CXXVIII).

Fol. 145. Ivo Carnotensis. Incipit: "I. Dei gratia Carnotensium humilis episcopus… Cum universalis...". Edition: Merlet VI.

Fol. 145-145v. Incipit: "G., sublimi Cenomannensium decano [Geoffroi, doyen du Mans (avant 1110)], domino, amico, et, si auderet, dicere consanguineo suo, A. ... Sciat vera..."; explicit: "...Salutate magistrum Guidonem ex nostra parte. litteras". Edition: Merlet XVI.

Fol. 145v. Incipit: "S. preposito [Étienne, prévôt de Chartres] R. frate eius salutem et servitium. H...". Edition: Merlet XXVIII.

Fol. 145v. Incipit: "A. matri sue Letitie fratrique suo Jacobello… Mando tibi...". Edition: Merlet IX.

Fol. 145v-146. Incipit: "H., Dei gratia Cenomannensium pastori [Hildebert de Lavardin, évêque du Mans (1097-1125)], E. sancte Carnotensis ecclesie decanus [Ernaldus?, doyen de Chartres (1092-1119)], et H. precentor et H. prepositus... Quoniam paternitatis…"; explicit: "…vestre bonitatis a dsit discretio". Edition: Merlet I.

Fol. 146. Incipit: "E., Dei gratia Sancte Marie Carnotensis ecclesie decanus [Ernaldus?, doyen de Chartres (1092-1119)], et H. sacristes, H.... Ego Hugo, frater karissime...". Edition: Merlet XIII.

Fol. 146v. Incipit: "Dilectissimo suo G. de Aureis Vallibus et fratribus suis, D. suorum minimus clericorum, se et sua. Multimodas…"; explicit: "…volo vos deinceps prestolari. Valete". Edition: Merlet XXII.

Fol. 146v. Incipit: "G., Dei gratia Carnotensis episcopus [Geoffroi de Lèves, évêque de Chartres (1116-1149)], et H. Ar., R. ceterisque canonicis, salutem. Mandamus vobis...". Edition: Merlet XXXIII.

Fol. 146v. Incipit: "Matri karissime... Quoniam nostra...". Edition: Merlet X.

Fol. 147. Incipit: "Hugo nepos decani. Ad hunc Ricardus Albanensis..."; explicit: "...nobis necesse fuerit". Edition: PL 162, 482 [Suchet, Ad Epistolam CLXXXII].

Fol. 147. Incipit: "G. magistro, G. monachorum minimus, quicquid habendum a prudentibus melim excogitatur. Quantum...". Edition: Merlet XXIII [identifie l'auteur avec Guillaume de Conches].

Fol. 147-147v. Incipit: "Dilectissimo et venerando abbati R. totique suo conventui, D. clericus suus..."; explicit: "...et honorifice tractaveritis. Valete". Edition: Merlet XX.

Fol. 147v. Incipit: "A ., reverendo domino ac fratri karissimo, Pisane ecclesie canonico B.... In agendis vobis…". Edition : Merlet XXVI. Pour Bernard, chanoine de Pise, étudiant à Laon, cf. C. Giraud, Per verba magistri. Ansèlme de Laon et son école au XIIe siècle, Turnhout, 2010, p. 107.

Fol. 148. Incipit: "G. Cenomannensium venerabili magistro [Guy, écolâtre, puis évêque du Mans (1126-1135)?] et A. cunctorum primo juvenum, D. suorum minimus famulorum, infinitas salutes et grattas de multis suis ei benefactis et pariter de superaddendis. Quanquam consilium…". Edition: Merlet XXI.

Fol. 148. Incipit: "Dilectus dilecto, quod pium est et unicum. Immensa ire indignacio tibi…". Edition: Merlet IV.

Fol. 148. Incipit: "S., Carnotensi preposito [Etienne, prévôt de Chartres], R., Belvacensis succentor… Scias, domine…". Edition: Merlet XXIX.

Fol. 148. Incipit: "Ar., carissimo amico suo, Di. salutem, servicium et dilectionem. Discendendi...". Edition Merlet XVII [identifie l'auteur avec Arnaud, doyen de Chartres (1092-1119)].

Fol. 148v. Incipit: "A., comitisse [Adèle, comtesse de Blois (1062-1137)] domine sue, G. de Galardone… De eo quod...". Edition : Merlet XXXV.

Fol. 148v. Incipit: "L., Francorum regi [Louis IV] invictissimo domino suo karissimo, Ful. prepositus salutem. Sciatis domine...”. Edition: Merlet V [date cette lettre au plus tard vers 1112].

Fol. 149. Incipit: "С., fidelissimo amico suo H., venerabilis heremita de deserto... Paternitati tue..."; explicit: "...scriptum est vix justus salvabitur, sine sorde inveniaris". Edition: Merlet XXX.

Fol. 149. Incipit: "Desiderantissimo atque karissimo domino ac magistro suo В., G. ejus semper et ubique discipulus familiarius, cunctis philosophiam amplecti. Quam ingentes...". Edition: Merlet XIX (identifie l'auteur avec Gilbert de la Porrée et le destinataire avec Bernard de Chartres (mort en 1126)].

Fol. 149v. Recette médicale.

Fol. 149. Incipit: "A. matri, G., idem velle et idem nolle. Noscat dilectio vestra quatinus…". Edition: Merlet XXXII.

Fol. 149v-150. Incipit: "Hoc tibi mittit..."; explicit: "...Te per mille vices alto de corde salutat." Edition: Merlet XII.

Fol. 150. Incipit: "Quoniam que circa Gaufridum Britannum... ". Edition: Merlet XXVII.

Fol. 150. Incipit: "Mater nostra, Mater grata, nomine Leticia..."; explicit: "...vellem. quod tu ipsa venires. Vale. Hoc scripsit et fecit Jacobus". Edition: Merlet XI.

Fol. 150v. Incipit: "Di. tanquam uni ex maximis amicis suis… Memento frater...". Edition: Merlet XVIII.

Fol. 150v. Ivo Carnotensis. Incipit: "I., Dei gratia Carnotensis ecclesie humilis minister... Noverit et nullatenus…". Edition: Merlet VII.

Fol. 150v. Incipit: "G., comes de Mellento [Galeran IV de Meulan (1104-1166)], et R., comes Legrecestrie [Robert, 2e Earl de Leicester, son frère jumeau (mort en 1168)], dilecto suo S., Dei gratia Carnotensi decano... [Samson, doyen de Chartres (1119-1127)]. Rogamus...". Edition: Merlet XXIV.

Fol. 150v. Incipit: "Aiunt nimios...". Edition: Merlet XXV.

L'emplacement des 3 lettres, Merlet VIII, XV et XXXI, n'a pas été localisé.

Division Fol. 142v-151v
Titre Epistolae variae
Présentation du contenu

40 lettres ajoutées aux lettres d'Ives de Chartres par une différente main du XIIe siècle, dont 33 ont été éditées par L. Merlet dans Bibliothèque de l’École des chartes, t. XVI (1855), p. 443-417 et 3 par J. B. Souchet en 1647 dans ses commentaires à l’édition révisée des lettres d'Ives de Chartres par François Juret (cf. PL 162, 427-504). Leur ordre d’origine a été partiellement reconstruit à partir des fragments conservés du manuscrit:

Fol. 142v-143. Incipit: "L. , Dei gratia Francorum rex [Louis VI], I., Carnotensium episcopo [Ives de Chartres]..."; explicit: "...clericum nostrum in curia offerimus". Edition: PL 162, 484 (Souchet, Ad Epistolam CCIV); Merlet II.

Fol. 143-143v. Incipit: "R. humilis filius, servus, amicus, sublimi matri domine amice sue A. ...". Annotation moderne: "284". Edition: Merlet XXXIV.

Fol. 143v. Hugo Lugdunensis, Epistola XVII, Ad Ivonem Carnotensem episcopum [anno 1096]. Incipit: "H. Lugdunensis episcopus… Noverit fraternitas..."; explicit: "...captus tenebitur, dum ibi fueri". Edition: PL 157, 520.

Fol. 143v-144. Goffridus Vindocinensis, Epistola V. Incipit: "Domino ac venerabili patri suo I. ... Quam pure et sine menbro...". Annotation moderne: "286". Edition: PL 11, 502.

Fol. 144. Incipit: "Relativum relativo et avunculo, quicquid patri filius et nepos. Si dicar temere...". Edition: Merlet XIV.

Fol. 144-144v. Incipit: "F. [Foulques, sous-doyen de Chartres (vers 1113?)], G., quod amicus amico. Notandum sit..."; explicit: "...Si donnum Fulc ei ut mihi mittat balteum quem promisit." Edition: Merlet III.

Fol. 144v-145. Odo, canonicus Bellovacensis, [Epistola ad Ivonem]. Incipit: "Excellentissimo suo patri et domino I... dominus mihi transmitteret." Annotation moderne: "289". Edition: PL 162, 461 (Suchet, Ad Epistolam CXXVIII).

Fol. 145. Ivo Carnotensis. Incipit: "I. Dei gratia Carnotensium humilis episcopus… Cum universalis...". Edition: Merlet VI.

Fol. 145-145v. Incipit: "G., sublimi Cenomannensium decano [Geoffroi, doyen du Mans (avant 1110)], domino, amico, et, si auderet, dicere consanguineo suo, A. ... Sciat vera..."; explicit: "...Salutate magistrum Guidonem ex nostra parte. litteras". Edition: Merlet XVI.

Fol. 145v. Incipit: "S. preposito [Étienne, prévôt de Chartres] R. frate eius salutem et servitium. H...". Edition: Merlet XXVIII.

Fol. 145v. Incipit: "A. matri sue Letitie fratrique suo Jacobello… Mando tibi...". Edition: Merlet IX.

Fol. 145v-146. Incipit: "H., Dei gratia Cenomannensium pastori [Hildebert de Lavardin, évêque du Mans (1097-1125)], E. sancte Carnotensis ecclesie decanus [Ernaldus?, doyen de Chartres (1092-1119)], et H. precentor et H. prepositus... Quoniam paternitatis…"; explicit: "…vestre bonitatis a dsit discretio". Edition: Merlet I.

Fol. 146. Incipit: "E., Dei gratia Sancte Marie Carnotensis ecclesie decanus [Ernaldus?, doyen de Chartres (1092-1119)], et H. sacristes, H.... Ego Hugo, frater karissime...". Edition: Merlet XIII.

Fol. 146v. Incipit: "Dilectissimo suo G. de Aureis Vallibus et fratribus suis, D. suorum minimus clericorum, se et sua. Multimodas…"; explicit: "…volo vos deinceps prestolari. Valete". Edition: Merlet XXII.

Fol. 146v. Incipit: "G., Dei gratia Carnotensis episcopus [Geoffroi de Lèves, évêque de Chartres (1116-1149)], et H. Ar., R. ceterisque canonicis, salutem. Mandamus vobis...". Edition: Merlet XXXIII.

Fol. 146v. Incipit: "Matri karissime... Quoniam nostra...". Edition: Merlet X.

Fol. 147. Incipit: "Hugo nepos decani. Ad hunc Ricardus Albanensis..."; explicit: "...nobis necesse fuerit". Edition: PL 162, 482 [Suchet, Ad Epistolam CLXXXII].

Fol. 147. Incipit: "G. magistro, G. monachorum minimus, quicquid habendum a prudentibus melim excogitatur. Quantum...". Edition: Merlet XXIII [identifie l'auteur avec Guillaume de Conches].

Fol. 147-147v. Incipit: "Dilectissimo et venerando abbati R. totique suo conventui, D. clericus suus..."; explicit: "...et honorifice tractaveritis. Valete". Edition: Merlet XX.

Fol. 147v. Incipit: "A ., reverendo domino ac fratri karissimo, Pisane ecclesie canonico B.... In agendis vobis…". Edition : Merlet XXVI. Pour Bernard, chanoine de Pise, étudiant à Laon, cf. C. Giraud, Per verba magistri. Ansèlme de Laon et son école au XIIe siècle, Turnhout, 2010, p. 107.

Fol. 148. Incipit: "G. Cenomannensium venerabili magistro [Guy, écolâtre, puis évêque du Mans (1126-1135)?] et A. cunctorum primo juvenum, D. suorum minimus famulorum, infinitas salutes et grattas de multis suis ei benefactis et pariter de superaddendis. Quanquam consilium…". Edition: Merlet XXI.

Fol. 148. Incipit: "Dilectus dilecto, quod pium est et unicum. Immensa ire indignacio tibi…". Edition: Merlet IV.

Fol. 148. Incipit: "S., Carnotensi preposito [Etienne, prévôt de Chartres], R., Belvacensis succentor… Scias, domine…". Edition: Merlet XXIX.

Fol. 148. Incipit: "Ar., carissimo amico suo, Di. salutem, servicium et dilectionem. Discendendi...". Edition Merlet XVII [identifie l'auteur avec Arnaud, doyen de Chartres (1092-1119)].

Fol. 148v. Incipit: "A., comitisse [Adèle, comtesse de Blois (1062-1137)] domine sue, G. de Galardone… De eo quod...". Edition : Merlet XXXV.

Fol. 148v. Incipit: "L., Francorum regi [Louis IV] invictissimo domino suo karissimo, Ful. prepositus salutem. Sciatis domine...”. Edition: Merlet V [date cette lettre au plus tard vers 1112].

Fol. 149. Incipit: "С., fidelissimo amico suo H., venerabilis heremita de deserto... Paternitati tue..."; explicit: "...scriptum est vix justus salvabitur, sine sorde inveniaris". Edition: Merlet XXX.

Fol. 149. Incipit: "Desiderantissimo atque karissimo domino ac magistro suo В., G. ejus semper et ubique discipulus familiarius, cunctis philosophiam amplecti. Quam ingentes...". Edition: Merlet XIX (identifie l'auteur avec Gilbert de la Porrée et le destinataire avec Bernard de Chartres (mort en 1126)].

Fol. 149v. Recette médicale.

Fol. 149. Incipit: "A. matri, G., idem velle et idem nolle. Noscat dilectio vestra quatinus…". Edition: Merlet XXXII.

Fol. 149v-150. Incipit: "Hoc tibi mittit..."; explicit: "...Te per mille vices alto de corde salutat." Edition: Merlet XII.

Fol. 150. Incipit: "Quoniam que circa Gaufridum Britannum... ". Edition: Merlet XXVII.

Fol. 150. Incipit: "Mater nostra, Mater grata, nomine Leticia..."; explicit: "...vellem. quod tu ipsa venires. Vale. Hoc scripsit et fecit Jacobus". Edition: Merlet XI.

Fol. 150v. Incipit: "Di. tanquam uni ex maximis amicis suis… Memento frater...". Edition: Merlet XVIII.

Fol. 150v. Ivo Carnotensis. Incipit: "I., Dei gratia Carnotensis ecclesie humilis minister... Noverit et nullatenus…". Edition: Merlet VII.

Fol. 150v. Incipit: "G., comes de Mellento [Galeran IV de Meulan (1104-1166)], et R., comes Legrecestrie [Robert, 2e Earl de Leicester, son frère jumeau (mort en 1168)], dilecto suo S., Dei gratia Carnotensi decano... [Samson, doyen de Chartres (1119-1127)]. Rogamus...". Edition: Merlet XXIV.

Fol. 150v. Incipit: "Aiunt nimios...". Edition: Merlet XXV.

L'emplacement des 3 lettres, Merlet VIII, XV et XXXI, n'a pas été localisé.

Retour en haut de page